Qorxu və Narahatlıq meyillərimiz genetik midir?

Çox satan kitapların yazarı, Californiya Universitesindən molekulyar biyalogiya Professoru W.R.Clark, qorxuların genetik və ətraf mühit faktorlarından necə təsirləndiyi mövzüsunda birçox araşırma etmişdir.Ona  göre, sadə qorxulardan xüsusi fobilerə qədər bütün qorxular, məməlilərin evrim vaxtında inkişaf etdirdiği biyolojik adaptasyonun bir nəticəsidir. Qorxu, beynin özel bir hissəsində dilə gelməmiş xatirələrin duyğu olaraq saxlanılmasıdır. Təhlükənin algılanması ilə hərəkətə keçən, demək olar ki daxili instiktual bir reaksiyondur. Dərəcəsi insandan insana dəyişir. Təhlükələrdən qorunmaq məqsədi ilə evrimsel olaraq inkişaf etdirilmiş bu xüsusiyyətin dərəcəsi çox yüksəldiyində həyat çətinləşir.

Qorxu həyatı necə çətinləşdirir?

Dörd amerikalılardan biri ömür boyu ən az bir dəfə gərginlik, panik pozuqluğu, fobiya travmalarını yaşamışdır. Travma zehni acıya və fiziki ağrıya səbəb olur.

Qorxular genetik bir irs midir yoxsa təcrübələrimizin bir nəticəsi midir?

Mövzu üzrə bir sınaq keçirildi: Rastgele seçilmiş siçan qrupu, heç bir işıq tutulmayan bir qutuya yerləşdirilib, yaxşı işıqlandırıldı və davranışları müşahidə edildi. Bəzi siçanların bir divar kənarına sinerek, hərəkətsiz qaldıqları, təkrar təkrar dışkıladıkları müşahidə edilərkən, bəzi siçanların narahatlıq duyğusundan uzaq, ətrafı iyləyərək dolaşma davranışları göstərdikləri müşahidə edilmişdir.Yüksək səviyyədə narahatlıq davranışı göstərən siçanların biri biri ilə çiftleştirildiği on nəsil qədər sonra doğulan balaların, narahatlıq səviyyəsini ölçecek bir çox test edilmişdir. Edilən testlər, narahatlıq səviyyəsi yüksək siçanların nəvələrinin da narahatlıq səviyyəsi yüksək olduğunu ortaya qoymuşdur. Ancaq hələ də narahatlıq davranışlarının genlərlə mi yoxsa öğrenilerek mi əldə naməlum olduğundan, bir sonrakı qurşaqda doğan balalar doğulduqları qrupdan alınaraq, narahatlıq səviyyəsi aşağı davranışlar sərgiləyən siçan qrupuna daxil edilmişdir. nəticə; Cəsarətli (narahatlıq dərəcəsi aşağı olan) cəmiyyətdə böyüyən qorxaq (yüksək səviyyəli) siçovulların nəvələri, genetik valideynləri kimi, qorxaq (yüksək səviyyəli narahatlıq) davranışlarını nümayiş etdirdi. Beləcə laboratoriya siçanlarında, spesifik olaraq genlərin davranışlarla olan əlaqəsi təsbit edilmişdir.

Beynin hansı hissəsi narahatlıq və qorxu səviyyəsindən məsuldur?

Narahatlıq duyğusunun dərəcəsini beyindəki nörotransmiterler (sinir hüceyrələri arasındakı ünsiyyəti təmin edən molekul) və onların qəbulediciləri (qəbul ediciləri) təyin edər. Araşdırmalar göstərir ki, genlər nörotransmitter və reseptorlarla əlaqəli olur. Bəzi genlər qorxu ilə əlaqəli beynin neyrotransmitterlərini və reseptorlarını təsir edir. Məsələn; siçan funksional neyron hüceyrə reseptor məhrumiyyətindədirsə, belə bir məhrumiyyətin olmadığı siçandan daha çox narahatlıq davranışı nümayiş etdirir.Mövzuyla əlaqədar araşdırmalar insanlar üzərində aparılmışdır. Övladlığa götürülən uşaqlar, tək və ayrı əkizlər haqqında müşahidə edilən müşahidələr və narahatlıq meylləri genetik olub. Bəzi fobiyaların (məsələn, ilan fobisi, ağrılı phophia, yüksəklik və qapalı fobiya) ekoloji faktorlarla meydana gəldiyini bilirik, lakin bu yeni tapıntılar ekoloji təsirlərin səviyyəsinin genetik meyllərdən qaynaqlandığını göstərir.

Nəticə

Atalarımız tərəfindən ötürülən tək qorxu genləri deyildir. Həqiqət, çoxlu genlərin qorxu və narahatlığın yaranmasında təsirli olmasıdır. Genlər nörotransmitterləri və onların reseptorlarını müxtəlif yollarla idarə edirlər. Biz bu müxtəlif formaların müəyyən birləşməsi ilə doğuluruq. Bu birləşmə ətraf mühit faktorları ilə qarşılıqlı əlaqə yaratmaqla mövcud olan narahatlıq səviyyəsini də müəyyənləşdirir.

Xülasə, bizim narahatlıq və qorxu səviyyələrimiz genlərimizlə birbaşa əlaqəlidir. Ancaq ekoloji faktorların də təsiri ilə genlərimizdə kodlu olan narahatlıq səviyyəsini, daha üst səviyyələrdə yada daha aşağı səviyyədə yaşamamıza səbəb olar.

S&Y
Administrator